Pekin'den Londra'ya "AB'nin peşine takılma" resti: Çin yapımı elektrikli araçlara vergi gelirse misilleme kapıda
Çin Ticaret Bakanlığı, İngiltere'nin Avrupa Birliği'yle aynı çizgide Çin yapımı elektrikli araçlara kısıtlama getirmesi halinde "kararlı karşı önlemler" alacağını açıkladı. Uyarı, Londra'nın AB'nin "Made in Europe" programına girebilmek için Brüksel'le koordinasyon sinyali verdiği günlerin hemen ardından geldi.
LONDRA / PEKİN – Çin Ticaret Bakanlığı, İngiltere'nin Çin'de üretilen elektrikli araçlara yönelik gümrük vergileri konusunda Avrupa Birliği'yle aynı çizgiye gelmesi durumunda misilleme önlemleri alacağını duyurdu. Bakanlık sözcüsü, 19 Ekim Pazartesi günü düzenlenen basın toplantısında, Londra'yı Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallarına uymaya ve atacağı adımı "iyice düşünmeye" çağırdı.
Uyarının arka planı: "Birlikte, aynı adımla hareket etmeliyiz"
Açıklama, İngiltere Ticaret Bakanı Anas Sarwar'ın Politico'ya yaptığı yorumların ardından geldi. Sarwar, Londra'da düzenlenen Alman-İngiliz İş Zirvesi'nin kenarında, Çin'in otomotivdeki hızlı yükselişinin yarattığı zorluğun görmezden gelinemeyeceğini söyledi. Bakan, İngiltere ile AB'nin birlikte ve eş güdümlü hareket etmesinin iki taraf için de daha iyi olacağını ifade etti. Çin yapımı elektrikli araçlara vergi konusunda Avrupalı ortaklarla görüşmelerin sürdüğünü de doğruladı. Politico, bu sözleri Londra'nın AB ile hizalanmaya hazır olduğuna dair şimdiye kadarki en net işaret olarak yorumladı.
Sarwar'ın sözleri, Fransa ile Almanya'nın 16 Ekim'de açıkladığı ortak otomotiv yaklaşımının hemen ardından geldi. Paris ve Berlin'in önerisi, İngiltere'nin AB'nin "Made in Europe" kurallarında "güvenilir ortak" olarak tanınmasının önünü açıyor. Ancak bu, yalnızca Londra'nın Çin rekabetine karşı ticaret koruma önlemlerinde Brüksel'in izinden gitmesi halinde mümkün olacak.
Çin'in mesajı: "AB'nin oyununa gelmeyin"
Çin Ticaret Bakanlığı, Çin-İngiltere otomotiv iş birliğinin tamamlayıcı güçlere, eşitliğe ve karşılıklı faydaya dayandığını vurguladı. Xinhua'nın aktardığına göre sözcü, İngiltere'ye AB'nin oyununa gelmeme çağrısı yaptı. Londra'nın kısıtlayıcı bir adımda ısrar etmesi halinde Çin sanayisinin meşru hak ve çıkarlarını korumak için karşı önlem alınacağı belirtildi. Bakanlık, gelişmeleri yakından izleyeceğini de ekledi.
AB'nin vergileri ve İngiltere'nin bugünkü konumu
AB, Ekim 2024'te Çin'den ithal edilen bataryalı elektrikli araçlara beş yıl süreyle geçerli kesin telafi edici vergiler getirmişti. Üreticiye göre değişen bu oranlar Tesla için yüzde 7,8, BYD için yüzde 17, SAIC için yüzde 35,3 seviyesindeydi ve yüzde 10'luk standart ithalat vergisinin üzerine ekleniyordu. Böylece bazı markalar için toplam yük yüzde 45,3'e çıkıyor.
İngiltere ise 2024'te AB'yi izlemedi. Bugün Çin yapımı araçlara yalnızca yüzde 10'luk standart ithalat vergisi uygulanıyor. Ülkeye özgü ek bir elektrikli araç vergisi bulunmuyor. Bu düşük bariyer, Çinli markaların İngiltere'de hızla büyümesinde etkili oldu.
Londra neden ikilemde?
İngiltere'nin önünde iki ayrı cephe var:
Made in Europe erişimi: AB'nin Sanayi Hızlandırma Yasası olarak da anılan düzenlemesi, kamu alımları gibi alanlarda AB'de üretilen ürünlere öncelik tanıyor. İngiltere'nin dışarıda kalması, Nissan'ın Sunderland tesisi dahil tüm İngiliz otomotiv fabrikalarını etkileyebilir. Reuters'ın aktardığına göre Brüksel, İngiltere'nin Çin yapımı araçlar için bir "arka kapı" olabileceğinden endişe duyuyor.
Menşe kuralları: Londra, AB ile ticaret anlaşması kapsamında gelecek yılın başından itibaren yürürlüğe girecek sıkılaştırılmış menşe kuralları nedeniyle elektrikli araç ticaretinde yüzde 10'luk bir vergiden kaçınmaya çalışıyor.
Reuters'ın The Times'a atıf yaparak aktardığına göre İngiliz yetkililer, Jaguar Land Rover'a yönelik olası bir Çin misillemesinden endişe duyuyor. Ancak Made in Europe mekanizmasının dışında kalmanın ekonomik maliyetini çok daha yüksek buluyor. Bazı haberlere göre İngiltere'de üretilen araçların yaklaşık yüzde 80'i ihraç ediliyor. Bu ihracatın yarısından fazlası AB'ye, yaklaşık yüzde 6'sı ise Çin'e gidiyor.
Konuya ilişkin takvim de sıkışık. İngiltere-AB zirvesi 20 Kasım'da yapılacak. İş ve Ticaret Bakanı Jonathan Reynolds, konunun "gözden geçirildiğini" ve kararın ulusal çıkarlara göre şekillenmesi gerektiğini söylemişti.
Pazar verisi: Çinli markalar artık ana akımda
SMMT verilerine göre İngiltere'de 2026'nın ilk dokuz ayında en çok satan 10 bataryalı elektrikli modelin beşi Çin menşeli. Bu listede Çin'de önemli hacimde üretim yapan Tesla da yer alıyor. Tesla Model 3 ve Model Y ilk iki sırada, BYD Sealion 7 ve Seal onları izliyor. Leapmotor B10 ise onuncu sırada.
Chery'nin Jaecoo 7 modeli, Eylül'de 10.813 tescille İngiltere'nin en çok satan otomobili oldu. Aynı model yılbaşından bu yana 39.473 adetle genel sıralamada ikinci sırada bulunuyor. BYD'nin Eylül'deki pazar payı yüzde 5,75'e ulaştı. Chery Grubu ise 2025'te İngiltere'de 53.604 araç satarak yüzde 2,65 pay elde etmişti.
Çinli markaların toplam pazar payı kaynağa ve döneme göre değişiyor. Bazı aylarda beşte bire yaklaştığı belirtiliyor. Automotive World'ün analizine göre, AB'nin vergi tarifesinin birebir uygulanması hibrit modelleri etkilemeyecek. Oysa Çinli markaların büyümesinin büyük kısmı hibritlerden geliyor. Chery'nin Super Hybrid motor teknolojisi, markanın İngiltere satışlarının yaklaşık dörtte üçünü oluşturuyor.
Lojistik ve yerelleşme boyutu
Chery, Nissan ile imzaladığı mutabakat zaptı kapsamında Sunderland tesisinde Çin'den gönderilecek sökük (KD) kitlerle montaj yapmayı planlıyor. Grup ayrıca Londra'daki Omoda ve Jaecoo merkezine ve Liverpool'daki ticari araç merkezine yatırım yapıyor.
GAC ve Jameel Motors ortaklığındaki AION, DHL Supply Chain ile İngiltere'de yedek parça deposu kurdu.
Avrupa genelinde SAIC'in İspanya'daki MG fabrikası, Stellantis-Leapmotor ve Ford-Geely iş birlikleri yerelleşme eğilimini gösteriyor.
Yerelleşme, ithal araçlara uygulanan vergilere maruziyeti azaltabilir. Ancak ticari gerilimlerin geniş etkisinden şirketleri korumuyor. Misilleme ihtimali, yeni yatırım planlayan firmalar açısından belirsizlik yaratabilir. Chery'nin İngiltere'deki Omoda ve Jaecoo yönetiminden Victor Zhang, vergilerin gelip gittiğini, bunun şirketin İngiltere yatırımlarını değiştirmeyeceğini söylemişti.
Sektör için ne anlama geliyor?
İngiltere'nin kararı yalnızca otomobil fiyatlarını değil, sevkiyat rotalarını, ro-ro kapasitesini, montaj yatırımlarını ve yedek parça zincirlerini de etkileyebilir. İngiltere'nin önünde koruma, Avrupa pazarına erişim ve yerli üretim için gereken yatırım arasında bir denge kurma görevi var. Pekin'in açıklaması, bu dengede yeni bir risk unsuru ekledi. Londra henüz resmi bir vergi kararı duyurmadı.
