Otomobilde İthal Araç Payı Yüzde 65'e Dayandı: Türkiye'nin Otomotiv Tablosu Tersine Döndü
Otomotiv Sanayii Derneği'nin (OSD) açıkladığı Ocak-Ağustos 2026 verileri, Türkiye otomotiv sektöründe son yıllarda alışılmadık bir tabloya işaret ediyor: üretim bantları yavaşlarken showroom'lar dolu, fabrikalar kapasitesinin altında çalışırken ithal araç trafiği son on yılın zirvesinde. Rakamların perde arkasına bakıldığında, sektörün cephesi ile arka bahçesi arasında giderek büyüyen bir makas dikkat çekiyor.
Üretim bandında yüzde 19'luk gerileme
Yılın ilk sekiz ayında toplam taşıt üretimi geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 7 azalarak 841 bin 583 adede geriledi. Ancak asıl çarpıcı tablo otomobil tarafında: üretim yüzde 19 düşüşle 458 bin 169 adede kadar indi. Traktör üretimiyle birlikte toplam rakam 854 bin 860 adet olarak kayda geçti; traktör tarafında düşüş ise yüzde 33'e ulaşarak son on yılın en zayıf performansını yazdırdı.
Buna karşılık ticari araç grubu tam tersi bir seyir izledi: üretim yüzde 12 artarken, kamyonet üretimi yüzde 17, midibüs yüzde 13 ve otobüs yüzde 6 oranında yükseldi. Yalnızca minibüs üretimi yüzde 7 geriledi. Otomobil üretiminin çöktüğü bir dönemde ticari araç hattının büyümesi, fabrikaların üretim planlamasında belirgin bir yön değişikliğine işaret ediyor.
Pazar küçülürken ithal araç payı rekor kırdı
Toplam iç pazar sekiz ayda yüzde 12 daralarak 745 bin 597 adede indi; otomobil pazarı ise yüzde 14 küçülerek 564 bin 241 adette kaldı. Fakat bu daralmanın kaynağı yerli üreticiler değil — asıl fatura ithal araca çıktı. Otomobil pazarında ithal araç satışları yüzde 21 azalırken, yerli otomobil satışları yüzde 3 arttı. Buna rağmen ithalatın otomobil pazarındaki payı yüzde 65'e ulaştı; bu oran, son on yılın en yüksek seviyelerinden biri.
Hafif ticari araç (minibüs + kamyonet) tarafında tablo daha da çarpıcı: ithal araçların pazar payı yüzde 77'ye dayandı. Yerli hafif ticari araç satışları yüzde 11 artarken, ithal hafif ticari araç satışları yüzde 8 geriledi — yani pazar payındaki artış, ithalatın azalan hacmine rağmen yerli üretimin daha da hızlı düşen toplam pazar içindeki payını büyütememesinden kaynaklanıyor.
| Gösterge | Ocak-Ağustos 2025 | Ocak-Ağustos 2026 | Değişim |
|---|---|---|---|
| Toplam üretim (adet) | 908.253 | 841.583 | %-7,3 |
| Otomobil üretimi (adet) | 564.479 | 458.169 | %-18,8 |
| Toplam pazar (adet) | 844.735 | 745.597 | %-11,7 |
| Otomobil pazarı (adet) | 654.413 | 564.241 | %-13,8 |
| Toplam ihracat (adet) | 679.204 | 597.594 | %-12,0 |
| Otomobil ihracatı (adet) | 388.370 | 279.341 | %-28,1 |
| Toplam ihracat ($) | 26,09 milyar | 26,61 milyar | %+2,0 |
| Otomobil ihracatı ($) | 7,52 milyar | 6,82 milyar | %-9,3 |
İthalatın payı: son 10 yılın en yüksek seviyesi
Otomobil pazarında ithalatın payının seyrine bakıldığında, 2016'da yüzde 74,7 olan bu oranın 2019-2021 arasında yüzde 59-61 bandına kadar gerilediği, ardından 2023-2025 döneminde yeniden yüzde 63-70 aralığına tırmandığı görülüyor. 2026'nın ilk sekiz ayında yüzde 66,8 seviyesine ulaşan pay, yıl içindeki aylık seyirde de istikrarlı bir yükseliş eğilimi taşıyor.
| Dönem | Otomobil Pazarında İthalatın Payı (%) |
|---|---|
| 2020 | 59,1 |
| 2022 | 61,0 |
| 2024 | 70,3 |
| 2025 | 70,2 |
| 2026 (Ocak-Ağustos ort.) | 66,8 |
| Hafif ticari araçta 2026 | 77,0 |
İhracat adet bazlı düşüyor, dolar bazlı yükseliyor
Toplam taşıt ihracatı adet bazında yüzde 12 azalarak 597 bin 594'e gerilerken, otomobil ihracatı yüzde 28 gibi sert bir düşüşle 279 bin 341 adede indi. Buna karşın dolar bazında toplam otomotiv ihracatı yüzde 2 artışla 26,6 milyar dolara ulaştı — bu da ihraç edilen araç başına ortalama değerin yükseldiğine, yani portföyün daha yüksek katma değerli ürünlere kaydığına işaret ediyor. Otomobil ihracatının dolar bazında yüzde 9 azalarak 6,8 milyar dolara inmesi ise, düşüşün esas olarak otomobil segmentinde yoğunlaştığını gösteriyor. Traktör ihracatı ise yüzde 14 artışla 8 bin 245 adede yükselerek dönemin nadir pozitif kalemlerinden biri oldu.
Otomotiv sanayisinin toplam kapasite kullanım oranı yüzde 59
Sekiz aylık dönemde otomotiv sanayisinin toplam kapasite kullanım oranı yüzde 59'da kaldı. Segment bazında en yüksek kullanım oranı yüzde 67 ile otobüs-midibüs grubunda görülürken, hafif araçlarda (otomobil + hafif ticari araç) oran yüzde 60'ta, kamyon grubunda yüzde 57'de kaldı. Traktör tarafında ise kapasite kullanımı yüzde 27'ye kadar geriledi — üretimdeki yüzde 33'lük düşüşle uyumlu bir tablo.
10 yıllık ortalamaya göre pazar hâlâ yukarıda
Yıllık bazda daralma öne çıksa da, resmi büyütmek gerekirse farklı bir görüntü ortaya çıkıyor: 2026'nın Ocak-Ağustos pazarı, son 10 yıllık ortalamanın hâlâ yüzde 30 üzerinde seyrediyor. Bu durum, 2026'daki düşüşün bir çöküşten çok, 2024-2025'te yaşanan olağanüstü yüksek satış seviyelerinden normalleşme olarak okunabileceğini gösteriyor.
| Pazar | 10 Yıllık Ortalama (bin adet) | 2026 Ocak-Ağustos (bin adet) | Ortalamaya Göre Fark |
|---|---|---|---|
| Toplam pazar | 571,5 | 745,6 | %+30,5 |
| Otomobil | 431,1 | 564,2 | %+30,9 |
| Hafif ticari araç | 119,7 | 155,8 | %+30,2 |
| Ağır ticari araç | 20,7 | 25,6 | %+23,6 |
Sektörün ihracat sıralamasındaki yeri korunuyor
Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre otomotiv endüstrisi, ilk sekiz aylık dönemde yüzde 17 pay ile sektörel ihracat sıralamasında birinciliğini korudu. Bu da mevcut daralmaya rağmen otomotivin Türkiye'nin döviz kazandıran en büyük sanayi kolu olma konumunu değiştirmediğini gösteriyor.
Tablonun özeti
Sekiz aylık verilerin ortaya koyduğu tablo tek boyutlu değil: üretim ve otomobil ihracatı sert biçimde daralırken, ticari araç üretimi büyüyor; iç pazar geçen yıla göre küçülürken ithal araç trafiği tarihi seviyelere yaklaşıyor; adet bazında ihracat gerilerken dolar bazında büyüme kaydediliyor. Sektörün önümüzdeki aylarda izleyeceği patika, hem kur ve talep koşullarına hem de yerli üretimin ithalata karşı pazar payını geri kazanıp kazanamayacağına bağlı olacak.
